Bài phát biểu của TS. Katherine Muller-Marin, Trưởng đại diện UNESCO tại Việt Nam, tại Lễ đón nhận Bằng Di sản tư liệu Châu bản Triều Nguyễn thuộc Chương trình Ký ức thế giới Khu vực Châu Á - Thái Bình Dương (MOWCAP)

In

 

Sự kiện: Lễ đón nhận Bằng Di sản tư liệu Châu bản Triều Nguyễn thuộc Chương trình Ký ức thế giới Khu vực Châu Á - Thái Bình Dương (MOWCAP)
Ngày: 30 tháng 7 năm 2014

 

Thưa Quý Bà, Quý Ông,

Hôm nay, chúng ta ưu tiên ghi nhận và chào mừng Châu bản Triều Nguyễn được vinh danh là Di sản tư liệu thuộc Chương trình Ký ức thế giới Khu vực châu Á - Thái Bình Dương.   

Nhân dịp này, tôi muốn bày tỏ lòng biết ơn và chúc mừng tới tất cả những người tham gia vì đã nỗ lực trong suốt quá trình bền bỉ bảo tồn, khôi phục và quảng bá những tư liệu quý giá của di sản văn hóa và chính trị của Việt Nam.       

Những tư liệu này có ý nghĩa quan trọng đối với bất kỳ ai đã đọc châu bản vì chúng đưa bạn ngược dòng lịch sử thông qua những chuyện kể về 150 năm phát triển chính trị, kinh tế - xã hội và văn hóa của Việt Nam.

Mặc dù được viết từ nhiều thế hệ trước, những tư liệu này phản ánh cam kết lâu dài của dân tộc về phát triển giáo dục, văn hóa và khoa học, những cam kết, ngày nay, vẫn rất mạnh mẽ .

Thật đáng khích lệ khi biết rằng, ví dụ như,  trong thời gian ngự trị 1802-1820, Vua Gia Long đã có nhiều ngự phê trên những Châu Bản tập trung vào phát triển giáo dục.

Chúng ta có thể đọc trong những tư liệu này rằng, từ những thời đó đã chú trọng đến việc thi cử tuyển chọn nhân tài và học hành tại trường Quốc Tử Giám ở Phú Xuân, cố đô của đất nước, được Vua Gia Long thành lập ra để dạy con em quan lại.

Chúng ta có thể biết qua nghiên cứu các tư liệu, vào năm 1825, Vua Minh Mạng đã ngự phê chỉ đạo các chính sách về phân phát đồ cứu tế và giảm giá thóc gạo trong những vùng bị thiên tai.

Và các bạn nghĩ gì khi các bạn đọc được rằng Vua Thành Thái đã cho mở một trường Quốc học vào năm 1896 để đào tạo nhân tài có trình độ về nền văn minh phương Tây và đã ngự phê đồng ý cho đặt mua các tờ báo tiếng nước ngoài, một bước tiến hướng đến việc phát triển năng lực học tập đồng thời cổ vũ sự hiểu biết giữa các nền văn hóa?


Đây chỉ là một vài ví dụ về di sản văn hóa và chính trị phong phú được lưu giữ trong những Châu Bản chúng ta vinh danh hôm nay. Châu bản thể hiện quyết tâm quốc gia hướng tới phát triển giáo dục và khoa học, giao lưu quốc tế, và phát triển văn hóa mà ngày nay chúng ta thấy được. Chúng cho thấy dân tộc này vĩ đại đến nhường nào khi nói về giáo dục.


Việc công nhận những châu bản là Di sản tư liệu thuộc Chương trình Kí ức Thế giới khu vực Châu Á-Thái Bình Dương mở ra những cơ hội mới để cải tiến việc bảo tồn di sản tư liệu, trao đổi thông tin và huy động nguồn lực để bảo quản, số hóa, và phổ biến những tác phẩm quý giá này.

Một trong những mục tiêu của Chương trình Kí ức Thế giới là ứng dụng những công nghệ tiên tiến để tăng cường khả năng tiếp cận và phổ biến rộng rãi hơn những di sản tư liệu đã được công nhận, một bước quan trọng đảm bảo cho các thế hệ tương lai tiếp tục có cơ hội học hỏi và cảm thấy kính phục trước những di sản lịch sử này, giống như tôi cảm thấy bây giờ.

Tôi rất vui mừng khi nghe ông Hà Văn Huề, Giám đốc Trung tâm Lưu trữ Quốc gia I nói rằng Trung tâm Lưu trữ Quốc gia I đã phục hồi hầu hết những tư liệu bị hư hại và Châu Bản đã được số hóa và tập hợp trong một cơ sở dữ liệu nghiên cứu nhằm mục đích quảng bá giá trị của Châu bản.

Tôi khuyến nghị cung cấp những tư liệu được số hóa này thông qua truy cập mở, miễn phí cho học sinh, giảng viên, các nhà nghiên cứu, các nhà khoa học và công chúng, đặc biệt là giới trẻ bởi họ là những tác nhân thay đổi và phát triển quốc gia trong tương lai.

Một mục tiêu cần thực hiện là khuyến khích mọi người dân Việt Nam trân trọng quá khứ lịch sử này và tự hào về di sản tư liệu quốc gia và thế giới.  

Tôi không thể hình dung được sự mất mát nào lớn hơn nếu có ai đó ở Việt Nam, đặc biệt là giới trẻ của đất nước này, bị tước cơ hội được chiêm ngưỡng lịch sử và niềm tự hào lưu giữ trong những châu bản này.

Tôi cũng mong chờ sẽ là một trong những khách tham quan triển lãm “Không gian Châu Bản Triều Nguyễn” do Trung tâm Lưu trữ Quốc gia I tổ chức.

Đó sẽ là một cơ hội để rất nhiều người trên khắp đất nước Việt Nam, cũng như khách tham quan nước ngoài, hiểu biết hơn về những quyết định và chính sách quan trọng mà các vị Vua Triều Nguyễn đã ban hành thể hiện trí tuệ qua những ngự phê và châu phê của các vị Vua trong những trang tư liệu này.

Tôi xin bày tỏ cam kết của UNESCO làm mọi việc có thể trong khả năng của chúng tôi để cùng với quý vị và các bạn tăng cường bảo quản và quảng bá những tư liệu này trên khắp thế giới. Cá nhân tôi sẵn sàng và tự nguyện xúc tiến và nghiên cứu sâu hơn di sản đầy ý nghĩa này.

Tôi luôn tìm kiếm các cơ hội chia sẻ và quảng bá di sản đáng kinh ngạc của Việt Nam với thế giới.

Thay mặt UNESCO, tôi cám ơn quý vị đã mời tôi đến đây hôm nay để chia sẻ giây phút trọng đại này với các bạn và, một lần nữa, chúc mừng quý vị và các bạn nhân sự kiện hết sức đặc biệt này.

Xin cám ơn.