Chặn đứng đại dịch AIDS – Tiến bộ và Cơ hội của Việt Nam

In

 

Đăng trên Tuần báo Việt Viet Week ngày 30 tháng 11 năm 2012.

Ngày Thế giới Phòng chống AIDSlần đầu tiên được kỷ niệm vào năm 1988 để vận động toàn thế giới chống lại loại vi rút lây lan nhanh vô phương cứu chữa hay không có cách điều trị hiệu quả. Hai mươi tư năm sau, nỗ lực đối phó với căn bệnh lớn nhất được chứng kiến trên toàn cầu đã đạt được những kết quả to lớn.

Theo một báo cáo UNAIDS mới công bố, hơn tám triệu người nhiễm HIV hiện đang được điều trị bằng phương pháp kháng vi rút, năm 2011, số người tử vong liên quan tới AIDS giảm hơn 500.000 người so với năm 2005 và từ năm 2001, 25 nước đã giảm được từ 50% các trường hợp nhiễm HIVmới.

 

Việt Nam đã đạt được những tiến bộ to lớn. Theo các số liệu mới nhất của Bộ Y tế,60.935 người lớn và trẻ em hiện đang được điều trị bằng phương pháp kháng vi rút, chiếm 54% tổng số người cần được điều trị và tăng gấp 22 lần so với số người được điều trị từ năm 2005. Có bằng chứng cho thấy số trường hợp nhiễm mới ở nhiều tỉnh đã giảm đi. Tuần trước, Phó Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã công bố chiến lược quốc gia phòng chống HIV mới với các mục tiêu đầy tham vọng là giảm đáng kể các trường hợp nhiễm HIV và điều trị để cứu được nhiều người hơn.

Liên Hợp Quốc xin chúc mừng Việt Nam đã đạt được những tiến bộ lớn và có tầm nhìn hướng tới một tương lai tươi sáng hơn. Tuy nhiên, một bóng đen đang bao phủ con đường phía trước – bóng đen đó là là sự thiếu hiểu biết và nỗi sợ hãi. Nhiều trẻ em nhiễm HIV không được đến trường mặc dù các em tuyệt đối không gây hại gì cho thầy cô giáo và các bạn học. Nhiều người lớn nhiễm HIVkhông xin được việc và buộc phải ra khỏi nhà dù họ chẳng có hại gì đối với các đồng nghiệp cũng như hàng xóm láng giềng. Và những người có nguy cơ nhiễm HIV cao nhất đó là người tiêm chích ma túy, gái mại dâm và nam có quan hệ tình dục đồng giới thường không được xã hội thừa nhận vì đã mắc cái gọi là “tệ nạn xã hội”. Khi các nhóm người này bị đẩy ra lề xã hội, những cánh cửa sống còn để trang bị cho họ những kiến thức và công cụ mà họ cần để giữ cho mình không bị nhiễm HIVcũng khép lại.

Các vị lãnh đạo Việt Nam đang đi đầu trong phong trào thắp sáng bóng tối. Mới đây, Phó Thủ tướng đã kêu gọi các trường học mở rộng cánh cửa đón nhận trẻ nhiễm HIV. Quốc Hội mới đây đã thông qua luật sẽ chấm dứt thông lệ đưa gái mại dâm vào các trại giam giữ bắt buộc “05”. Đồng thời mới đây chính phủ đã thông qua một nghị định mới hướng dẫn nhân rộng phương pháp điều trị duy trì bằng mê-tha-đôn cho người nghiện ma túy. Mỗi tỉnh, thành, huyện, xã cũng như mỗi cá nhân giờ đây đều có cơ hội đặc biệt để hoàn thành vai trò của mình đó là thắp lên ngọn đuốc của chính mình, góp phần chặn đứng nạn dịch AIDS.

Khi đất nước Việt Nam thịnh vượng hơn thì hành động ngay là điều hết sức cần thiết. Trong những năm gần đây, nỗ lực đối phó với HIV của Việt Nam đã được quốc tế hỗ trợ mạnh mẽ. Đồng thời, mặc dù Liên Hợp Quốc cũng như mỗi Nước Thành viên LHQ vẫn luôn kề vai sát cánh với Việt Nam, song gần đây do kinh tế Việt Nam đã đạt được những thành công kết hợp với những bất ổn kinh tế toàn cầu làm cho mức hỗ trợ cho các nỗ lực phòng chống HIVcủa quốc tế đã giảm đáng kể. Khi Việt Nam chung tay gánh vác tránh nhiệm chi trả các chi phí trong nỗ lực đối phó với HIV thì có thể thấy trước là cộng đồng quốc tế sẽ hỗ trợ về mặt tài chính. Về trung hạn, Việt Nam sẽ khó gánh vác được hoàn toàn phần kinh phí mà quốc tế hỗ trợ cho HIV. Do vậy, thách thức mà tất cả các đối tác phải đương đầu trong nỗ lực đối phó với HIV là dành nguồn lực cho những nơi cần đến nhất và có thể thực hiện được điều này thông qua tập trung vào các nhóm dân có nguy cơ cao nhất cũng như tập trung vào phương pháp điều trị phòng ngừa đã được chứng minh là hiệu quả và bền vững.

Trong đại bộ phận dân số Việt Nam, rất ít người nhiễm HIV, chỉ khoảng 0,45% người dân trong độ tuổi từ 15 đến 49 hay cứ 200 người thì chưa đến một ngườinhiễm. Trong khi đó, ở Quảng Ninh, Thành phố Hồ Chí Minh và Hải Phòng, cứ hai nam giới tiêm chích ma túy thì gần một người nhiễm HIV. Ở An Giang, Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, HIV phổ biến ở nam có quan hệ tình dục đồng giới với tỷ lệ là 8,5% hay cứ 12 người thì có khoảng  một người nhiễm. Trong số gái mại dân ở Hà Nội và Hải Phòng, cứ năm người thì có một người nhiễm HIV.

Chúng ta đều biết đối tượng nào gặp rủi ro và chúng ta cũng biết đối tượng nào gặp rủi ro cao nhất. Đồng thời, chúng ta cũng biết biện pháp nào hiệu quả cũng như biện pháp nào không hiệu quả. Đảm bảo người sử dụng ma túy tiếp cận được với bơm kim tiêm sạch và mê-tha-đôn là biện pháp hiệu quả. Giam giữ bắt buộcngười nghiện ma túy là không hiệu quả. Đảm bảo gái mại dâm tiếp cận được với bao cao su cũng như có quyền yêu cầumỗi khách hàngsử dụng bao cao su là biện pháp hiệu quả. Bắt giữ gái mại dâm và ép họ thay đổi công việc là biện pháp không hiệu quả. Nâng cao nhận thức trong nhóm nam có quan hệ tình dục đồng giới và cung cấp bao cao su và dầu bôi trơn cho họ là biện pháp hiệu quả. Yêu cầu họ phải cố tỏ ra là người có quan hệtình dục khác giới là phương pháp không hiệu quả. Và giờ đây chúng ta đều biết rằng phát hiện sớm và thực hiện điều trị kháng vi rút sớm là biện pháp tốt nhất để ngăn chặn các trường hợp nhiễm HIV mới.

Nhân kỷ niệm Ngày Thế giới Phòng chống AIDS năm nay, chúng ta hãy thức tỉnh lòng dũng cảm và lòng trắc ẩntrong mỗi con tim để vươn ra giúp những người cần được giúp đỡ nhất đó là nam giới, phụ nữ và trẻ em nhiễm HIV cũng như những người có nguy cơ lây nhiễm cao nhất. Cá nhân, gia đình cũng như các cộng đồng trên mọi miền đất nước phải cùng nhau hợp lực nắm bắt cơ hội để chặn đứng đại dịch AIDS.