Follow us on: 
facebook
youtube
flick
 

Phát biểu của Bà Rie Vejs-Kjeldgaard, Trưởng đại diện của tổ chức Lao động Quốc tế tại Việt Nam

In Email

Ngày: Thứ Ba, ngày 25 tháng 3 năm 2008 vào hồi 10 giờ sáng
Sự kiện: Hội thảo về Quyền văn hóa do Bộ Ngoại giao chủ trì tổ chức
Địa điểm: Khách sạn Bảo Sơn, Hà Nội
Phát biểu: Bà Rie Vejs-Kjeldgaard, Trưởng đại diện của tổ chức Lao động Quốc tế tại Việt Nam

  • Kính thưa Ngài Phạm Bình Minh, Thứ trưởng Thường trực Bộ Ngoại giao
  • Kính thưa Ngài Lê Hoài Trung, Vụ trưởng Vụ Các tổ chức quốc tế
  • Thưa các quý Bà, quý Ông & Thưa các vị khách quý

Trước hết, cho phép tôi chuyển tới các Quý vị lời chào nồng nhiệt của Ngài John Hendra, Điều phối viên Thường trú Liên Hợp Quốc. Ngài John Hendra rất lấy làm tiếc không thể tham dự cùng với chúng ta vào sáng hôm nay.

Thay mặt Ngài Điều phối viên và tập thể lãnh đạo các cơ quan LHQ tại Việt Nam tôi xin cảm ơn các Quý vị đã mời tôi phát biểu tại hội thảo này. Ngài Điều phối viên và tập thể lãnh đạo các cơ quan LHQ tại Việt Nam chúng tôi đánh giá cao việc các Quý vị tiếp tục tổ chức một loạt hội thảo chuyên đề về quyền con người, kể từ sau hội thảo về quyền phát triển diễn ra vào năm ngoái.

Vào ngày 10 tháng 12 năm 1948 - cách đây đúng 60 năm - Đại hội đồng Liên Hợp Quốc đã phê chuẩn bản Tuyên ngôn Nhân quyền, văn kiện căn bản đảm bảo quyền cho tất cả mọi người và nghiêm cấm mọi hình thức phân biệt đối xử vì lý do sắc tộc, màu da, giới tính, ngôn ngữ, tôn giáo, nguồn gốc quốc gia hay xã hội, giàu nghèo, thành phần xuất thân, quan điểm hay các lý do khác. Bản Tuyên ngôn là văn kiện được dịch ra nhiều thứ tiếng nhất trong lịch sử và là nền tảng để xây dựng luật pháp về quyền con người trên thế giới.  

Năm 2008 kỷ niệm 60 năm ngày ra đời của bản Tuyên ngôn Nhân quyền. Và sau 60 năm, tuy nhiều nước đã đạt được những tiến bộ to lớn, song những cam kết nêu trong 30 điều của Tuyên ngôn vẫn chưa trở thành hiện thực sống động đối với tất cả mọi người - kể cả những nước tham gia ký kết.  
 
Điều 22 của Tuyên ngôn nêu rõ [tôi xin trích dẫn]: “Mọi con người, với tư cách là thành viên trong xã hội, có quyền an sinh xã hội và được thực hiện các quyền kinh tế, xã hội và văn hóa thông qua nỗ lực quốc gia và hợp tác quốc tế, phù hợp với tổ chức và nguồn lực của mỗi nước, vì đây là những quyền không thể thiếu để đảm bảo phẩm giá và tự do phát triển nhân cách”.  
 
Trong điều này, các quyền con người được chia thành các quyền kinh tế, xã hội và văn hóa.

Song, chúng ta hiểu thế nào là quyền văn hóa? Xét về một số khía cạnh, quyền văn hóa là khái niệm khá trừu tượng và không dễ dàng cắt nghĩa. Có thể coi quyền văn hóa là những yếu tố cần phải có để con người thực hiện quyền lựa chọn hướng đi cho cuộc đời mình. Có nghĩa là con người được tự do lựa chọn quan điểm tôn giáo, ngôn ngữ, âm nhạc, báo chí.v.v. cho riêng mình. Tóm lại, đó là quyền của người dân và cộng đồng được sống, gìn giữ và bảo vệ lối sống của mình.

Chúng ta hãy hình dung nó như một hệ thống, trong đó bao gồm các yếu tố như tôn giáo, truyền thống văn hóa, ngôn ngữ, ăn, mặc, âm nhạc, các hệ giá trị và quan điểm. Các yếu tố này bổ trợ lẫn nhau. Tất nhiên, yếu tố nào cũng quan trọng, song tất cả hợp thành một thể thống nhất trong đó các yếu tố thành phần có mối quan hệ phụ thuộc lẫn nhau. Các nhóm trong xã hội được sắp xếp theo thứ tự và thể hiện bản thân như thế nào, đó là những khác biệt cơ bản tạo ra sự đa dạng và tri thức vô cùng quý giá cho thế giới chúng ta. Giờ đây khi thế giới tiếp tục đi theo hướng toàn cầu hóa thì việc gìn giữ tính đa dạng về văn hóa và lối sống càng trở nên quan trọng hơn.

Không ở đâu điều đó được thể hiện rõ nét như trong bản Tuyên ngôn về Đa dạng văn hóa, tôi xin trích dẫn: “đa dạng văn hóa quan trọng đối với loài người như đa dạng sinh học đối với thiên nhiên”.     
                                                     
Tương tự như việc triệt phá một loài thực vật quý hiếm ở vùng Amazôn có thể gây ra hậu quả nghiêm trọng thì việc để mất đi một ngôn ngữ, một nền văn hóa hay một truyền thống có thể ảnh hưởng tới tri thức, tính đa dạng và truyền thống trên phạm vi toàn cầu. Như trong lĩnh vực sinh học, phạm vi ảnh hưởng có thể vượt xa một trường hợp đơn lẻ. Suy cho cùng, các quyền được xác định trong bản Tuyên ngôn có mối quan hệ ràng buộc và phụ thuộc lẫn nhau. Các quyền văn hóa cũng như vậy. 

Hãy hình dung một đứa trẻ bỗng nhiên bị bắt học mọi thứ bằng tiếng nước ngoài. Cảm giác chán nản, không hứng thú và không được hỗ trợ, đứa trẻ vốn đã bị hạn chế về điều kiện giáo dục cơ sở lại thiếu cơ hội phát triển những kỹ năng cần thiết để phát huy hết tiềm năng kinh tế-xã hội và rồi quay lại đóng góp cho chính cộng đồng nơi mình sinh ra.

Quyền được học hành bằng tiếng mẹ đẻ là quyền căn bản và là điều cần thiết để có thể vươn tới các bậc học cao hơn cũng như tiếp cận với các cơ hội bình đẳng trong cuộc sống nói chung.

Mặc dù không một quyền nào quan trọng hơn các quyền khác, song quyền được chọn và sử dụng ngôn ngữ của riêng mình dường như có liên quan tới nhiều quyền cơ bản khác của con người.

2008 được Đại hội đồng LHQ công bố là Năm Quốc tế Ngôn ngữ để chuyển tải thông điệp rằng các nhà hoạch định chính sách, các cơ quan giáo dục cũng như các tổ chức địa phương, quốc gia và quốc tế cần phải hành động ngay từ bây giờ để thúc đẩy chế độ đa ngữ.

Dư luận thường cho rằng các dân tộc thiểu số thường bị thiệt thòi do cách trở về mặt địa lý cũng như ở xa các trung tâm phát triển và quyền lực. Song, trong xã hội tri thức ngày nay, đây không còn là vấn đề nữa. Có rất nhiều bằng chứng trên thế giới cho thấy thường yếu tố ngăn cách chúng ta lại là những sự khác biệt về tư tưởng và văn hóa chứ không phải sự khác biệt về vật thể.
Với những lợi thế so sánh, kiến thức chuyên môn và kinh nghiệm toàn cầu của mình, LHQ chúng tôi sẵn sàng phối hợp với Chính phủ Việt Nam rút ngắn khoảng cách này nhằm giúp cho tất cả mọi người dân Việt Nam (nam cũng như nữ, gái cũng như trai) thực hiện được các quyền của mình.  

Hiện LHQ và Việt Nam đang mở rộng quan hệ hợp tác trong lĩnh vực này. Tuần trước, UNDP cùng với Bộ Ngoại giao ký kết một dự án quan trọng nhằm hỗ trợ Việt Nam hoàn thành cam kết của mình trong khuôn khổ các hiệp ước quốc tế về quyền con người. 
LHQ sẵn sàng hỗ trợ nâng cao năng lực cho Việt Nam để có thể áp dụng phương thức tiếp cận gắn với quyền con người trong các chương trình, chiến lược.

Nói chung, chúng ta có thể nâng cao nhận thức cho mọi người dân để họ hiểu biết nhiều hơn và thực hiện tốt hơn các quyền, ý thức được vai trò là những chủ thể quyền cũng như đảm bảo cho các quyền đó được đáp ứng bởi Chính phủ với vai trò là người thực thi quyền.

Tạo cơ hội bình đẳng cho tất cả mọi người không phải là một công việc dễ dàng. Việt Nam là một đất nước vô cùng đa dạng. Năm mươi tư dân tộc thiểu số nói 100 thứ tiếng sống ở các vùng núi, đồng bằng châu thổ, rừng và thung lũng. Song, không thể đạt được kết quả phát triển thực sự và bền vững nếu không đảm bảo các quyền bình đẳng về văn hóa cho tất cả mọi người. 
   
Tôi xin chúc các Quý vị thành công trong hội thảo này và hy vọng chúng ta sẽ tiếp tục đối thoại và hành động về các quyền con người ở Việt Nam.
Xin cảm ơn.