Thời gian: 14 tháng 2 năm 2012
Sự kiện:    Hội nghị Quan chức cấp cao lần thứ 8 (SOM8)
Phát biểu: Bà Pratibha Mehta, Điều phối viên thường trú Liên Hợp Quốc tại Việt Nam

Kính thưa các vị Bộ trưởng đại diện cho chính phủ 6 nước tiểu vùng song Mê Kông, thưa đại diện chính phủ Malaysia
Kính thưa các Đoàn đại biểu và các vị khách quý,
Kính thưa các Quý bà, Quý ông,

Tôi rất vinh hạnh được mời tham dự Hội nghị Quan chức cấp cao lần thứ 8 trong khuôn khổ tiến trình COMMIT và cũng rất vinh dự được chào đón các phái đoàn và các vị khách quý, những người đã phải vượt qua quãng đường dài hàng ngàn ki-lô-mét để tới tham dự Hội nghị với chúng ta ngày hôm nay!

Chủ đề “Đồng tâm và Hiệp lực bền vững” là một phương châm rất phù hợp với Tiến trình COMMIT trong giai đoạn hiện nay. Đã 8 năm trôi qua kể từ khi Văn Kiện Ghi Nhớ (VKGN) COMMIT được kí kết tại Yangon, My-an-mar năm 2005 và ra đời Tiến Trình COMMIT. Năm 2007, Tuyên Bố Chung lần đầu tiên được kí kết tại Bắc Kinh, Trung Quốc

Kể từ khi ra đời năm 2004 đến nay, tôi rất vui mừng khi nhấn mạnh Tiến Trình COMMIT đã đạt được từ thành công này tới thành công khác! COMMIT đã được ghi nhận là một “mô hình tốt nhất trên toàn thế giới”, như Bà Joy Ngozi Ezeilo, Đặc phái viên của Liên Hợp Quốc (LHQ) về buôn bán người đã nói “ COMMIT đã chứng tỏ rằng các chính phủ hòan toàn có thể phối hợp hiểu quả cùng nhau trong nỗ lực giải quyết tình trạng buôn bán người như một khối thống nhất…và COMMIT vẫn đang tiếp tục gặt hái được những thành công đáng nể sau 7 năm ra đời, tồn tại và phát triển – một tiến trình hiếm có trong thế giới hiện tại đầy rẫy sự bắt đầu và kết thúc”  

Với tư cách là Điều phối viên thường trú LHQ tại Việt Nam, tôi đặc biệt ấn tượng với những thành tịu mà Việt Nam đạt được trong công cuộc phòng chống nạn buôn bán người kể từ sau Hội nghị Quan chức cấp cao lần thứ 7 (SOM7) năm 2010 tại My-an-mar. Tôi muốn được chúc mừng Việt Nam về những bước đi cụ thể mà các bạn đã tiến hành cũng như những kết quả quan trọng trong những nỗ lực phòng chống BBN mà chính phủ và nhân dân Việt Nam đã đạt được. Cho phép tôi được đề cập đến một số kết quả nổi bật như sau:

Có thể nói rằng, thành tựu nổi bật nhất mà Việt Nam đạt được là những thay đổi trong khung pháp lý và tư pháp hình sự về BBN. Một trong những kết quả thu được từ những hỗ trợ kỹ thuật trong Khối COMMIT, các khóa tập huấn cũng như các chuyến thăm quan học tập chính là việc Việt Nam đã sửa đổi Điều 119 trong Bộ Luật Hình Sự có liên quan đến tội buôn bán người và đã chính thức có hiệu lực sửa đổi từ năm 2010.
Một trong những kết quả nổi bật khác mà Việt Nam đã đạt được là lần đầu tiên đã thông qua Luật phòng chống Mua bán người và đã có hiệu lực từ 1/1/2012. Tháng 3/2011, Quốc Hội Việt Nam đã phê chuẩn Luật PCMBN trong đó nam giới cũng là nạn nhân của BBN. Sự ra đời của Luật PCMBN, với công sức đóng góp của nhiều bên, là một cơ sở pháp lý vững chắc để Việt Nam tiếp tục nỗ lực đấu tranh chống lại nạn BBN.

Ngày 29/12/2011, Việt Nam cũng đã phê chuẩn Công Ước của LHQ về phòng chống Tội phạm có Tổ chức Xuyên quốc gia. Mặc dù còn tồn tại nhiều khó khăn và hạn chế trong quá trình áp dụng song chúng tôi hy vọng sẽ tiếp tục vượt qua trong thời gian tới. Từ việc triển khai áp dụng luật phòng chống BBN ở nhiều quốc gia và khu vực, chúng tôi đã rút ra kinh nghiệm rằng hệ thống luật pháp trực tiếp và toàn diện là cơ sở để hướng tới một gói pháp lý và cải cách chính sách rộng hơn để giải quyết mọi vấn đề, lĩnh vực khác nhau của tội phạm. Chúng tôi hy vọng tiếp theo đây sẽ sớm xây dựng các điều khoản liên quan đến trừng trị, trấn áp tội phạm cũng như tuân thủ theo các định nghĩa quốc tế về BBN.

Chúng tôi cũng hy vọng rằng tất cả những thành tịu này sẽ giúp chúng tôi tiếp cận và hỗ trợ nhiều hơn nữa tới những nạn nhân của BBN, giúp đỡ họ dựa trên những hiểu biết của chúng tôi về loại tội phạm này. Qua việc thấu hiểu những tác động đến đời sống của nhiều nạn nhân – những người mà có thể chưa từng được xác định là nạn nhân của BBN, chúng ta có thể hỗ trợ để họ trở về với gia đình và hòa nhập cộng đồng thành công. Như chúng ta đã biết, quá khứ bị buôn bán có thể để lại những thương tổn sâu sắc cho nạn nhân cho dù họ là nam hay nữ, người trưởng thành hay trẻ nhỏ, và họ cần được giúp đỡ để hồi phục dần dần. Ngoài những hỗ trợ về thể chất và tâm lý, cần hàng loạt những hỗ trợ khác để giúp nạn nhân tái hòa nhập. Đó có thể là những trợ giúp xã hội, sinh kế, kinh tế hoặc pháp lý…tất cả những hỗ trợ này đều là những bước cần thiết để giảm thiểu nguy cơ dễ bị tổn thương cho nạn nhân có nguy cơ bị tái buôn bán.

Ngoài việc đánh giá cao nỗ lực của chính phủ Việt Nam cũng như 5 Chính phủ còn lại trong công cuộc phòng chống BBN, Hội nghị này cũng là một cơ hội để các nước COMMIT, các tổ chức quốc tế, các tổ chức phi chính phủ đánh giá lại những kết quả đã đạt được kể từ Hội nghị SOM 7 đến nay, thảo luận về những thách thức khó khăn cũng như xác định cách thức để giải quyết vấn đề một cách triệt để.
Chúng tôi biết rằng BBN vẫn là một vấn đề nổi cộm trong và ngoài khu vực. Với tư cách là một cộng đồng khu vực về phòng chống BBN, chúng ta nên đặt ra câu hỏi cho chính bản thân mình: Liệu những nỗ lực của chúng ta trên cả 4 lĩnh vực: phòng ngừa, bảo vệ, truy tố xét xử và khung chính sách đã giúp ích gì cho nạn nhân cũng như những cộng đồng có nguy cơ bị BB và bóc lột chưa?

Chúng ta cũng nên tự hỏi bản thân rằng làm thế nào chúng ta có thể duy trì động lực và cam kết đã được xây đắp suốt bao năm qua để tiếp tục cố gắng vì một khu vực không còn nạn BBN? Làm thế nào để đảm bảo rằng tinh thần hợp tác  giữa  chính phủ COMMIT, tổ chức quốc tế, tổ chức xã hội dân sự và khối tư nhân được bền vững và tiếp tục mở rộng trong tương lai?
Tôi cũng rất vui mừng khi biết rằng chính phủ các nước COMMIT sẽ kí Tuyên Bố Chung lần thứ 2 – Sáng Kiến Bộ Trưởng các nước tiểu vùng sông Mê Kông về phòng chống BBN để tái khẳng định cam kết của các chính phủ tiếp tục kề vai sát cánh cùng nhau thành một khối thống nhất chống lại nạn buôn bán người trong khu vực.

Tuy nhiên, việc ký vào tuyên bố chung hay chúng ta ngồi tại căn phòng này để nói về cam kết và tính bền vững là chưa đủ. Cái tạo ra thay đổi chính là phải tiến hành những bước đi cụ thể để thực hiện những quyết định của chúng ta, là việc triển khai thực thi những bộ luật mới mà chúng ta vừa tự hào là đã thông qua, là  việc sử dụng hiệu quả đội ngũ cán bộ thực thi pháp luật đã được đào tạo để trấn áp và bắt giữ được nhiều tội pham buôn người hơn nữa, là việc cung cấp nhiều dịch vụ trợ giúp nạn nhân hơn nữa.

Thông qua tiến trình COMMIT, chúng ta đã may mắn có được quyết tâm chính trị cao giữa các Bộ trưởng, các Quan chức cấp cao cũng như giữa BCĐ COMMIT và đối tác của từng quốc gia thành viên trong việc giải quyết nạn buôn người. Truyền lại những quyết tâm này tới đội ngũ cán bộ tuyến đầu hay những người làm công tác tiếp xúc trực tiếp với nạn nhân là một bước phát triển quan trọng mà chúng ta có thể nhận ra trong mọi khâu xuyên suốt cả khu vực. Đây mới chỉ là giai đoạn đầu và những chiến binh chống lại nạn buôn người sẽ sớm tìm thấy trong tương lai.
Tôi cũng xin khẳng định, LHQ cũng sẽ tiếp tục hỗ trợ COMMIT trong phạm vi của chúng tôi. Chúng tôi rất tự hào được hợp tác chặt chẽ với một Khối liên kết đã gặt hái được nhiều thành công vang dội và có cơ hội để gặp gỡ và khen tặng những cá nhân con người vận hành cơ chế này. Tôi đánh giá cao những kết qủa đã đạt đựoc trong phòng chống BBN những năm qua mà chính phủ 6 nước đã đạt được  và chúc mừng họ về những nỗ lực vững chắc và vì đã tha gia vào hội nghị này.

Nhân dịp này tôi cũng xin bày tỏ lòng biết ơn tới Chính phủ và Bộ Công An Việt Nam đã tổ chức Hội nghị vô cùng quan trọng này.

Cám ơn UNIAP đã điều phối công tác tổ chức Hội nghị.

Cám ơn tất cả các quý vị đại biểu!